“Làm gì cũng được. Dù sao thì bạn vẫn là bạn mà”. Shun viết câu ấy ngay những trang đầu sách. Từ kinh nghiệm của mình, Shun nhận ra những lần tự trách hiếm khi giúp anh giải quyết được điều đang khiến cuộc sống rối lên. Trên đường đạp xe về nhà, anh có suy nghĩ thế này: “Cuộc sống không chừng chính là quá trình tôi khám phá cách sử dụng bản thân cho đến khi chết…”
“Giống như một món ăn, miễn sao làm đúng công thức là có thể hoàn thành, thật an ủi khi nghĩ rằng ngay cả một cuộc đời hỏng hóc thì chắc hẳn vẫn có một công thức nào đó. Nếu vậy, có lẽ không phải cuộc đời tôi đã bị hủy hoại, chỉ là tôi tạm quên mất công thức của mình trong giây lát mà thôi.” “Công thức” mà Shun nói đến không có sẵn để áp dụng cho mọi người. Mỗi người phải tự nhận ra điều gì đang làm mình kiệt sức và cách nào có thể đưa sinh hoạt trở lại nhịp ổn định.

Khi đường vòng bị xem là thất bại
Yoon Soo Hoon từng cho rằng mình thiếu năng lực và đã nhiều lần chọn sai đường. Con đường nghề nghiệp của anh cũng nhiều lần đổi hướng. Shun từng muốn trở thành nghệ sĩ hài, học hoạt hình và làm nhạc kịch gần mười năm. Sau đó anh trở lại với viết và vẽ tranh. Nhìn lại hành trình ấy, anh từng tự xem mình là người thiếu kiên trì, không có chuyên môn rõ ràng và chỉ biết chạy trốn khi gặp khó khăn. Khi tuổi tác thường được gắn với những mốc như tốt nghiệp và ổn định nghề nghiệp, lịch trình chậm hơn bạn bè khiến Shun xem những lần đổi hướng của mình là thất bại.
Khi nhìn lại, anh không còn xem quãng thời gian làm hài, học hoạt hình hay theo nhạc kịch là những năm bị bỏ phí. Từ nhận thức đó, tác giả lựa chọn cho mình cái tên Shun. Bởi vì tên thật của anh – Yoon Soo Hoon, khi đọc nhanh gợi liên tưởng đến Shun, mang nghĩa là “hài hòa”, “thuận dòng”. Cái tên thể hiện mong muốn được sống thuận buồm xuôi gió, nhưng không đồng nghĩa với việc cuộc đời lúc nào cũng phải êm ả. Anh quan tâm đến cách một người sống tiếp sau khi kế hoạch đổ vỡ hơn là viễn cảnh mọi việc luôn diễn ra suôn sẻ.
Những năm đổi nghề và cảm giác luôn chậm hơn người khác trở thành chất liệu của “Thuận dòng mà sống” (tựa gốc: I’m not weak, I’m just Shun), tuyển tập các mẩu truyện tranh mà Shun đăng dài kỳ trên trang Instagram, ngoài ra còn bổ sung các bài tùy bút, nhật ký bằng tranh mà anh chưa từng công bố. Shun nhiều lần viết về quyền được chấp nhận mình ngay cả khi công việc chưa ổn định và những dự định còn dang dở. Sự chấp nhận trong cách hiểu của Shun vẫn đi cùng hành động. Khác biệt nằm ở chỗ anh không còn dùng một lần thất bại để phán xét toàn bộ con người mình.

Phần đầu, mang tên “Tôi cũng là lần đầu tiên”, ghi lại cách Shun nhận biết những lúc sinh hoạt và tinh thần của mình bắt đầu mất cân bằng. Tác giả nhìn cuộc sống như một quá trình học cách sử dụng chính bản thân, nhận ra điều gì khiến mình vui, điều gì làm mình tổn thương, vì sao một số cảm xúc cứ lặp đi lặp lại và cần làm gì để không bị chúng chi phối.
Một trong những câu chuyện đáng chú ý là “Tín hiệu cuộc sống đang bị hủy hoại”. Yoon Soo Hoon liệt kê những thay đổi nhỏ mà anh nhận thấy khi cuộc sống bắt đầu mất cân bằng như không nhớ nổi hôm qua mình đã làm gì, thường xuyên thèm những món ăn kích thích vị giác, không còn mong chờ ngày mai, dễ dàng hài lòng với những niềm vui nhất thời, tăng cân và để nhà cửa trở nên bừa bộn. Danh sách ấy gồm toàn những thay đổi dễ bị xem nhẹ trong đời sống hằng ngày. Chính vì quá quen thuộc, những dấu hiệu ấy thường chỉ được nhận ra khi nếp sinh hoạt đã xáo trộn khá lâu.
Điều đáng nói là tác giả không đề xuất những phương pháp phức tạp để cải thiện tình trạng ấy. Anh bắt đầu bằng việc lắng nghe những tín hiệu của bản thân, sau đó giải quyết từng vấn đề bằng những hành động cụ thể, từ xếp lại quần áo, đi dạo gần nhà, tập thể dục nhẹ, đến tự nấu một bữa ăn và hạn chế sử dụng điện thoại vô tội vạ… Những việc ấy không giải quyết hết khó khăn, nhưng giúp anh lấy lại nhịp sinh hoạt đã mất.

Nếu phần đầu chủ yếu xoay quanh mối quan hệ giữa mỗi người với chính mình, ở phần thứ hai “Tôi muốn được thấu hiểu, không phải hiểu lầm”, mở rộng câu chuyện sang những mối quan hệ với người khác. Tình bạn, tình yêu, gia đình, sự chia tay, cảm giác bị đánh giá và nỗi sợ bị từ chối đều được tác giả khai thác từ những trải nghiệm cá nhân.
Shun từng xấu hổ vì không có bạn bè, luôn cố che giấu bản thân trước người khác. Mãi đến sau này, anh mới dần học được cách tiếp nhận tình bạn và thể hiện sự trân trọng với mọi người. Nhìn lại những trải nghiệm cũ, tác giả cho rằng những mặc cảm thời thơ ấu không nhất thiết biến mất hoàn toàn chỉ vì chúng ta lớn lên. Nhưng việc hiểu được nguồn gốc của chúng có thể giúp ta nhìn nhận bản thân và các mối quan hệ một cách khác đi.
“Trong số những người đi qua cuộc đời tôi, có người sẽ nhớ rằng tôi rất giỏi giang, nhưng cũng có người sẽ nhớ rằng tôi thật tầm thường. Việc được nhớ đến như một người ưu tú hẳn nhiên khiến tôi cảm thấy vui, nhưng mặt khác, chỉ có tôi mới hiểu rõ nhất khía cạnh đó không phải là toàn bộ con người mình… Đôi khi, tôi nghĩ nếu được nhớ đến như một người quá đỗi tầm thường thì cũng không hẳn là xấu. Vì đó không phải là toàn bộ con người tôi, nên tôi cảm thấy như mình đang giữ lại một bí mật thú vị vậy” – Shun viết.

Một cách hiểu khác về sự mạnh mẽ
Nếu hai phần trước là quá trình nhận diện cảm xúc và học cách xây dựng những mối quan hệ lành mạnh, thì phần cuối, “Tôi không yếu đuối, chỉ là chính tôi” tập trung vào việc lựa chọn cách sống phù hợp với chính mình.
Trong “Lựa chọn nào cũng sẽ là đáp án đúng”, tác giả viết về thói quen quay lại xét xử những quyết định đã qua. Con người thường có xu hướng tự hỏi liệu mình đã chọn đúng hay chưa, đặc biệt khi nhìn thấy những con đường khác có vẻ thuận lợi hơn. Với Shun, một lựa chọn trở thành “đáp án đúng” nhờ cách ta sống sau quyết định ấy, chứ không nhờ một kết quả có thể biết trước.
Ở truyện “Kế hoạch không phải lời hứa, mà là một tấm bản đồ”, Shun ví kế hoạch như tấm bản đồ có thể được vẽ lại trên đường đi. Tác giả không xem kế hoạch như một cam kết cứng nhắc mà con người bắt buộc phải hoàn thành bằng mọi giá. Nó giống một tấm bản đồ giúp định hướng hành trình hơn là lời bảo đảm rằng mọi thứ sẽ diễn ra đúng dự kiến. Khi hoàn cảnh thay đổi, kế hoạch cũng có thể được sửa lại. Trong cách nhìn của Shun, sửa kế hoạch là một phản ứng bình thường trước thông tin mới, không phải lý do để phủ nhận toàn bộ chặng đường đã đi. Shun cũng không đồng nhất sự mạnh mẽ với việc lúc nào cũng phải kiên cường, không được phép buồn bã hay không bao giờ thất bại. Một người có thể nhạy cảm, dễ tổn thương nhưng vẫn có đủ sức mạnh để tiếp tục đối diện với cuộc sống.
Ở phần tùy bút cuối sách, tác giả trở lại với ý tưởng về việc học cách sử dụng bản thân. Anh ví việc chăm sóc tâm trí như một bài tập giãn cơ trước khi vận động. Theo Shun, ăn ngủ thất thường và để sinh hoạt liên tục đảo lộn là những dấu hiệu cần được chú ý sớm. Vì vậy, những thói quen như ăn uống đúng bữa, ngủ đủ giấc, thức dậy đúng giờ, giữ gìn vệ sinh cá nhân, dọn dẹp không gian sống và viết nhật ký không đơn thuần là những công việc vụn vặt. Chúng có thể giúp con người duy trì sự ổn định về thể chất lẫn tinh thần.

Shun cũng nhấn mạnh rằng sự thay đổi không nhất thiết phải bắt đầu bằng một quyết tâm lớn lao. Thay vì đòi hỏi bản thân phải luôn có ý chí mạnh mẽ, chúng ta có thể thực hiện những hành động nhỏ được lặp lại mỗi ngày để việc chăm sóc chính mình trở nên tự nhiên hơn.
Chữ “thuận” trong nhan đề “Thuận dòng mà sống” cần được hiểu từ chính những câu chuyện ấy. Sống thuận, theo cách Shun kể, không có nghĩa là cuộc đời luôn thuận lợi, càng không phải thái độ buông xuôi trước hoàn cảnh. Đó là khả năng hiểu mình đang ở đâu, chấp nhận những điều chưa thể thay đổi và chủ động lựa chọn cách ứng xử trước những gì xảy đến. Có những lúc cần tiến về phía trước, có lúc cần dừng lại, điều chỉnh hướng đi hoặc đơn giản là dành thời gian chăm sóc chính mình.
Như anh đã viết: “Hồi nhỏ, lắm lúc tôi đã hy vọng vào một phép màu. Tôi đã tin rằng mình chỉ có thể hạnh phúc khi mơ về một nơi càng xa rời thực tế càng tốt. Giờ thì suy nghĩ của tôi đã thay đổi một chút, thay vì mơ về một thế giới mông lung nào đó, tôi hài lòng với việc trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình. Không liên quan gì đến chuẩn mực của thế giới, chỉ là phiên bản tôi nỗ lực hết sức để làm những gì có thể.”
Cách tự nhìn nhận ấy không mới trong dòng sách chữa lành. Điểm riêng của Shun nằm ở việc anh không trình bày nó như một nguyên tắc sống hoàn chỉnh. Anh kể lại căn phòng từng bừa bộn, những lần đổi nghề và những ngày không muốn chờ đợi buổi sáng tiếp theo. “Cách sử dụng bản thân” vì vậy hiện ra như một bản hướng dẫn còn được sửa chữa suốt đời.

Về tác giả:
Yoon Soo Hoon có niềm đam mê với hội họa từ khi còn rất nhỏ và đến độ tuổi hai mươi thì bất ngờ bắt đầu theo đuổi nhạc kịch. Thời gian trong quân ngũ, anh đã viết lách và gom những bài viết đó lại để cho ra đời quyển sách đầu tay, 그냥이 어때서 (tạm dịch: Vì sao không thể “chỉ là”?, 2018), đánh dấu bước khởi đầu không hề nằm trong kế hoạch: trở thành một nhà văn. Trong khi đó, sự nghiệp diễn viên nhạc kịch mà anh từng lên kế hoạch lại bị trì hoãn vô thời hạn. Tuy vậy, Yoon Soo Hoon đã chia sẻ những trải nghiệm trong quá trình chuẩn bị trở thành diễn viên bằng các mẩu truyện tranh, và dần dần được công chúng biết đến. Các mẩu truyện ấy sau này được xuất bản với tựa đề 무대에 서지 않지만 배우입니다 (tạm dịch: Dù không đứng trên sân khấu, tôi vẫn là diễn viên, 2020). Từ đó, anh bắt đầu nghiêm túc viết và vẽ về những điều mình yêu thích.
Vì thích uống rượu, anh còn xuất bản tập truyện tranh 취야진담 (tạm dịch: Lời thật lúc say, 2020) và vì đam mê du lịch, anh cho ra mắt tập tản văn du ký 계획대로 될 리 없음! (tạm dịch: Không thể như kế hoạch được đâu!, 2021). Đồng thời còn lập kênh YouTube du lịch Mimi’s World cùng với một người bạn
Anh Túc

