Đinh Tuấn Vũ là đạo diễn điện ảnh Việt Nam từng giành giải Đạo diễn xuất sắc tại Giải Cánh diều 2015 với bộ phim Cuộc đời của Yến, bộ phim này cũng giành được những hạng mục quan trọng của Giải Cánh diều 2015, Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 19. Hiện tại, Đinh Tuấn Vũ tiếp tục mang đến một bộ phim ấn tượng Ốc mượn hồn từ câu chuyện rất đời về tình yêu, về sự vay mượn vỏ ốc cho một tâm hồn nhiều mặt trong cuộc sống hôm nay.
Từ tên phim Ốc mượn hồn, Đinh Tuấn Vũ nói thích hình ảnh vừa đẹp vừa đáng sợ, vậy để xây dựng kịch bản này, anh đã từng gặp ngoài đời những câu chuyện hay tình huống vừa đẹp vừa đáng sợ chưa?
Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ: tôi đã gặp những câu chuyện đẹp ở ngoài đời và đáng sợ ngoài đời để xây dựng nên kịch bản phim này. Câu chuyện đầu tiên mà tôi viết cách đây khoảng 5 năm, đúng ngày 15 tháng 5 năm 2021. Câu chuyện được lấy cảm hứng rất lớn từ câu chuyện của gia đình một người anh cũng làm trong ngành phim. Anh ấy cũng có thời gian yêu một người phụ nữ khác. Khi mà người vợ phát hiện ra thì chị ấy không làm loạn mọi thứ lên, không tung hê tất cả lên, mà chị chọn cách thuyết phục, phân tích cho người chồng, và chị chọn giữ hạnh phúc của vợ chồng với anh ấy với những đứa con nhỏ. Khi nhìn một cuộc sống và cách hành xử như thế thì tôi thực sự rất hâm mộ chị vợ này. Ngược lại thì cũng có rất là nhiều những gia đình tôi chứng kiến trên mạng xã hội thì có nhiều người vợ họ sẽ khó có thể làm được điều đó. Tất nhiên đó là cái đương nhiên vì họ có quyền chính đáng của một người vợ. Vì khi người chồng đã ngoại tình thì rõ ràng anh ta đã sai ngay từ đầu rồi. Tôi của ngày xưa cũng rất thích chơi con ốc mượn hồn ở những bờ biển thì cộng với thực tế đó nên tôi liên tưởng đến cái hình ảnh đó nếu mà ghép vào nhau sẽ ra một câu chuyện mang tính ẩn dụ một chút. Khi mà những con người của chúng ta trong xã hội hiện đại, chúng ta lên mạng xã hội, rồi chúng ta đi ra ngoài cuộc sống tiếp xúc với mọi người, gần như ai cũng sẽ phải có một cái vỏ bọc cho mình. Một cái vỏ bọc nào đó thật đẹp, thật lung linh nhất để mọi người nhìn vào mình. Tất nhiên, cái đấy là điều chắc chắn là nên làm và không phải là điều xấu. Mà cái vỏ bọc và cái cốt lõi bên trong gần như nó không thể tách rời ra được. Thì với cái bộ phim Ốc mượn hồn, tôi muốn đi sâu vào hơn nữa. Vì có những người họ đang phải sống trong cái vỏ bọc không phải là chính họ. Thì thì liệu có một ngày nào đó họ dám bước ra khỏi cái vùng an toàn đấy không, để đối diện với thế giới bằng chính con người thật của mình không? Và khi mà họ dám làm đối diện với con người thật của mình, đối diện với những điều sai của mình, ví dụ như anh Quân ở trong bộ phim Ốc mượn hồn này, khi anh ấy trải qua rất nhiều thứ, anh ấy đã phản bội vợ như thế nào, anh ấy đã theo đuổi những đam mê, những dục vọng của anh ấy ra sao, và cuối cùng anh ấy dám đối diện, dám đứng lên trên tất cả. Tôi có nhận được những câu hỏi khi đi cinetour là tại sao anh Quân lại không bị trừng phạt? Tôi khẳng định là có, nhưng sự trừng phạt lớn nhất thì nó thuộc về tòa án lương tâm. Đặc biệt là cảnh cuối cùng của phim khi Quân đứng trước biển và lúc đấy gần như không còn một ai, không còn một người yêu thương nào anh ấy ở bên cạnh nữa. Và lúc đó bài bài hát Anh nợ em của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung vang lên, nó rất là thấm. Nó gần như nó nói lên được rất nhiều điều mà tôi muốn truyền tải qua cảnh phim đó.
Trước khi làm phim này, đạo diễn đã tiếp cận khán giả thị trường như thế nào không?
Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ : Mỗi đạo diễn có cách kể chuyện khác nhau. Với phim Ốc mượn hồn sẽ không có quá nhiều cảnh trừng phạt cá nhân. Tôi xem phim rạp nhiều rồi mới quyết định đầu tư. Qua phim, tôi muốn khán giả hiểu được thông điệp tôi đưa ra, và phim vẫn có dấu ấn phong cách đạo diễn Đinh Tuấn Vũ và phim mang hơi thở hiện đại. Qua cine tour tôi nhận được nhiều góp ý , tôi vui vì khán giả đồng cảm với câu chuyện, nhiều khán giả chia sẻ rằng cuộc sống bên ngoài nhiều drama rồi thì với phim Ốc mượn hồn có cách giải quyết nhân văn, họ đồng cảm. Tôi tiếp thu hết ý kiến quý giá, đây là cơ hội để tôi học hỏi thêm , tôi biết rút kinh nghiệm để câu chuyện tôi kể sau đó sẽ có nhiều khán giả lắng nghe hơn.
Các nhân vật đều “không an toàn” trong chính câu chuyện của họ thì anh đã thị phạm diễn viên ra sao và có gặp khó khăn thuận lợi gì không?
Với với Ốc mượn hồn thì cách tôi làm việc với diễn viên đã khác rất nhiều so với 6 năm trước khi 7 năm trước khi tôi làm Truyền thuyết về Quán Tiên. Thứ nhất là hồi trước tôi là một đạo diễn khá là ít nói và và ít chia sẻ. Tuy nhiên, với phim Ốc mượn hồn, ngay từ quá trình chuẩn bị tiền kỳ trước đó khoảng 2 tháng rồi, tôi đã bắt đầu nói chuyện rất nhiều với các diễn viên, nói chuyện với từng người. Và trong quá trình nói chuyện với diễn viên đấy, tôi vẫn đang phát triển kịch bản, đang phát triển các nhân vật nên tôi lắng nghe những chia sẻ của họ để mình hiểu mong muốn và hiểu khả năng của họ hơn. Tôi duy trì cách làm việc đó cho đến khi phim bắt đầu quay thì mỗi trước khi ra set hoặc trước khi quay mỗi cảnh tôi đều có cuộc nói chuyện riêng với diễn viên để tôi có thể nắm được những cái mà họ đang suy nghĩ về nhân vật, những điều họ cảm thấy nhân vật chưa hợp lý. Thứ hai nữa là tôi tạo được một cái nhóm khoảng 7-8 người diễn viên chính của bộ phim cùng với đạo diễn, và chúng trao đổi với nhau hằng ngày. Không cần không phải những câu chuyện về học thuật mà tất cả những câu chuyện trong cuộc sống. Và qua những câu chuyện đấy, tôi cảm nhận được con người thật của từng diễn viên và nó chính là cái khởi nguồn cho cái gọi là chemistry. Nó không phải là giữa một cặp đôi yêu nhau nữa, mà nó là phải là chemistry giữa đạo diễn với diễn viên, giữa tất cả các diễn viên với nhau. Khi mà họ bắt đầu thoải mái họ bộc lộ con người thật thì đấy cũng chính là cái lúc mà họ có thể thoải mái nhập vai. Bởi vì bản thân tôi cũng từng tham gia một số bộ phim với vai trò diễn viên rồi thì tôi hiểu cái việc mà người diễn viên phải đứng trước ống kính máy quay, đứng trước cả một đoàn phim mấy trăm người và họ phải bộc lộ những cái phần sâu thẳm nhất của con người họ ra đã là một cái sức ép rất lớn rồi. Thì người đạo diễn phải tạo cho họ một môi trường như thế nào đấy để họ không bao giờ bị co mình lại và họ hoàn toàn dám chia sẻ , bộc lộ với mình. Và chính những điều đó sẽ giúp cho bộ phim, giúp cho đạo diễn rất nhiều.
Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ phải định vị rằng mình sẽ hướng vào Sài Gòn và anh đã chuẩn bị cái điều đó như thế nào với cái kịch bản này? Giống như là phải thay đổi cái gu của đạo diễn luôn đó?
Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ: Thì đúng là thực ra sau 7 năm tôi mới làm một bộ phim điện ảnh tiếp theo nên tôi phải có một sự quan sát rất kỹ thị trường. Bởi vì dù thế nào thì Ốc Mượn Hồn vẫn là một bộ phim để để bán vé, một bộ phim thương mại, và bản thân cá nhân tôi cũng như là nhà sản xuất luôn muốn có thật nhiều khán giả đến rạp thì chắc chắn là việc mình tiếp cận như thế nào thì mình sẽ phải nghĩ đến điều đó đầu tiên. Tôi đã chọn cho phim: dàn cast là những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, diễn viên, nhạc sĩ cũng là nổi tiếng. Thì đầu tiên là những gương mặt đó họ sẽ giúp cho mình rất nhiều. Tuy nhiên quan trọng nhất vẫn là cốt lõi của bộ phim. Thì với với Ốc Mượn Hồn tôi và ê-kíp xác định nó không phải là một câu chuyện không thương mại theo kiểu bùng nổ. Mà nó phải là hiệu ứng truyền miệng, và nó phải là việc mà khán giả cả miền Nam, miền Bắc đến xem phim , đều nhìn thấy con người của họ trong đó, nhìn thấy câu chuyện gia đình của họ trong đó, nhìn thấy những cái câu chuyện hôn nhân của họ trong đó, nhìn thấy những nỗi đau mà họ đã trải qua. Thì sau đó, khi mà mọi người biết về cái chất lượng của bộ phim, biết về cái cái cốt lõi, cái thông điệp mà bộ phim muốn truyền tải, mọi người truyền miệng thì lúc đó mới có thể nhiều khán giả họ không còn ngần ngại đến rạp xem phim nữa. Bởi vì khi mà cá nhân tôi chọn tên Ốc Mượn Hồn đã là một cái tên mang tính ẩn dụ rồi. Tôi nghĩ con ốc mượn hồn ngày trước với thế hệ 8x, 9x nó có thể nổi tiếng nhưng mà với khán giả Gen Z thì cũng nhiều người chưa biết. Khi mà tôi chọn cái tên này và được nhà các nhà sản xuất, những nhà đầu tư họ đồng ý với cái tên bộ phim này thì đấy cũng là một sự đồng hành rất lớn với mình. Và tôi muốn kể một câu chuyện sao cho xứng đáng với công sức của ê-kíp, với tiền bạc mà tất cả đã đầu tư vào. Và đến giờ phút này thì thì tôi nghĩ việc lan truyền, hiệu ứng truyền miệng của Ốc Mượn Hồn đang diễn ra khá là là tốt, rất nhiều khán giả họ hiểu được câu chuyện. Mặc dù trước khi phát hành bộ phim tôi cũng khá lo. Bởi vì thứ nhất, đây là lần đầu tiên tôi làm một bộ phim thể loại nó drama thriller. Lần thứ hai là một bộ phim mà tôi trở lại sau sau 6, 7 năm. Tôi có rất là nhiều sự hồi hộp, nhưng đến thời điểm này thì tôi cũng khá là vui và thỏa mãn với con đường đã lựa chọn.
Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ và dàn cast tham gia cinetour
Và để hòa nhập vào thị hiếu khán giả phim Sài Gòn thì phim Ốc mượn hồn có thay đổi bao nhiêu phần trăm gu của đạo diễn trong cách làm không?
Đinh Tuấn Vũ: Gu phim ảnh của cá nhân tôi không phải thay đổi một sớm một chiều. Bản thân tôi trong những năm vừa qua tôi đã có ý thức tôi sẽ phải làm một bộ phim như thế nào đó để khán giả muốn xem. Hoặc là mình sẽ phải xem rất nhiều những bộ phim mang tính thương mại hơn, tính đại chúng hơn để thấu hiểu. Và đến khi cá nhân tôi phải thích những bộ phim đó, phải hiểu được tại sao khán giả thích những bộ phim đó thì lúc đấy tôi mới có thể kể được. Còn phải nói thật là trước tôi xem toàn những kiểu phim nghệ thuật, những phim Cannes, Oscar. Những bộ phim đó tính hàn lâm nghệ thuật rất cao. Nhưng mà để mà khán giả đại chúng có thể thích và có thể đến rạp thì sẽ là một điều khó khăn hơn. Thì quá trình thay đổi của tôi diễn ra trong cũng phải 4, 5 năm. Không phải là tôi sẽ không xem những bộ phim hàn lâm nữa, mà mình bắt buộc mình phải cởi mở cho bản thân hơn, để làm phim ra mắt không có sự so sánh không phải tìm lý do tại sao khán giả họ lại thích những bộ phim này hơn mà không phải những bộ phim kia.
Hiện tại, công thức làm phim nói thì rất là dễ: Diễn viên hot, nhà phát hành mạnh không còn là điểm quyết định nữa, mà phim thành công bây giờ là kịch bản, là thời điểm phát hành và cái cách dàn dựng của đạo diễn nữa, rất nhiều cái cộng lại. Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ đón nhận và có quan điểm như thế nào về những điều đó?
Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ: tôi nghĩ là rất nhiều đạo diễn, nhà sản xuất khi mà nhìn thị trường thấy những bộ phim trăm tỷ nó dễ dàng quá, thì cũng nghĩ là làm phim trăm tỷ nó dễ thôi. Tuy nhiên, bản thân tôi khi đã từng làm những bộ phim nghệ thuật thì tôi cho rằng việc mà đạt được một bộ phim trăm tỷ, đạt được một bộ phim doanh thu cao nó là một cái sự học hỏi rất lớn về thị trường. Ví dụ như có những có những đạo diễn mà trưởng thành từ diễn viên, thì họ có một cái lợi thế rất lớn là bởi vì họ đi diễn show, diễn sân khấu kịch nên họ hiểu sâu sắc tâm lý của khán giả. Trong mỗi tiếng cười, trong mỗi lời thoại họ nói thì họ đều biết là khán giả sẽ phản ứng như thế nào. Với cá nhân tôi không có được lợi thế đó nên điều mình học được là mình bắt buộc sẽ phải quan sát và gia giảm khi sáng tạo. Thực tế khi phim bắt đầu phát hành thì tôi nhận ra rất nhiều điều, ví dụ có những cái miếng hài nhẹ nhàng thì khán giả ở miền Nam cười rất là sảng khoái. Khán giả miền Bắc thì nhiều khi họ lại thấy cái đấy bình thường. Nhưng mà có những có những cái phân đoạn kiểu như nó nó cảm xúc, thì mình đều thấy được là các khán giả dù miền Nam hay miền Bắc thì họ đều đều có thể hiểu được, họ đều có thể thấu cảm, đồng cảm với nhân vật trong những cái phân đoạn cảm xúc, trong những cái giây phút nó nó cần sự tĩnh lặng. Thì tôi nghĩ mỗi bài học mà mình làm một bộ phim chiếu cho khán giả, thì đấy là mỗi lần người đạo diễn thực sự được học. Và bản thân tôi thì rất may là cũng chưa đến 40 tuổi. Mặc dù mình cũng làm một số phim rồi nhưng vẫn chưa đến 40 thì mình cái não của mình nó vẫn có thể mở ra, nó vẫn có thể tiếp nhận được rất nhiều những cái mới và nhìn thấy được những cái điểm mà mình có thể cải thiện ở bộ phim sau.
Mọi người cứ nói là đạo diễn Đinh Tuấn Vũ hay gắn với những đề tài chính luận, anh làm sao để thay đổi điều này?
Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ: Tôi rất vui ở phim truyền hình Ông ngoại tuổi 30 – một bộ phim hiện đại dành cho khán giả đại chúng hơn thì mọi người vẫn nhìn ra được cái chất Đinh Tuấn Vũ ở trong đó. Thì tôi cảm thấy như là sau sau hơn 10 năm khi mình làm nghề thì mình đã thực sự có được một cách kể của cá nhân để các khán giả xem phim thì họ nhận ra được cái cái cách kể đó. Mặc dù là một bộ phim tâm lý kịch tính nhưng mà họ nhìn ra được sự thong dong, sự bình tĩnh của tôi trong cách kể, trong cách xử lý kể cả trong các lần twist liên tục thì vẫn “hiện ra” con người mình thì tôi nghĩ đấy là một đấy là một cái thành công và tôi cũng khá bất ngờ. Khi mà làm phim tôi tập trung chỉ cố gắng kể câu chuyện một cách tốt nhất thôi. Nhưn khi khán giả xem, họ nhìn thấy con người mình trong cái cách kể đó thì tôi nghĩ đấy là niềm vui và là món quà cho bản thân người đạo diễn.
Tôi từng xem hai phim Cuộc đời của Yến và Ốc mượn hồn thì tôi thấy hình ảnh nhân vật phụ nữ được xây dựng nửa đáng thương mà nửa đáng giận. Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ có ý tứ gì xây khi xây dựng như vậy?
Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ: Thực ra khi làm những bộ phim ấy lúc nào tôi cũng nghĩ cái nghĩ đến cái động cơ của nhân vật. Tức là tại sao người ta phải trở thành một con người như vậy, chứ mình không bao giờ áp đặt cho nhân vật là người xấu hay người tốt, chính diện hay phản diện. Mà gần như dù là nhân vật mà khán giả xem họ thấy xấu hay tốt thì nó cũng có những cái động cơ của nó. Và bản thân tôi khi là người kể câu chuyện đó thì điều đầu tiên là tôi phải rất rất yêu thương nhân vật của mình, để mình đồng cảm được với với nhân vật. Đơn giản là khi mà mình muốn kể một về một câu chuyện, một nhân vật nó có xuất phát điểm như thế này, thì một cái đích đến của nó sẽ là ở đâu thì nó hoàn toàn phát triển tự nhiên trong cái mạch kể, trong việc mà mình cho nhân vật nó tiếp xúc với những cái vật cản, rồi tiếp xúc với các nhân vật khác như thế nào. Chứ còn nó không phải là cái mà mình cố tình ngay từ đầu.
Và sau phim Ốc mượn hồn, Đạo diễn Đinh Tuấn đã có cách rút kinh nghiệm, có lựa chọn khác để mà đi nhanh hơn và khẳng định thương hiệu rộng hơn trong cách làm phim điện ảnh ngày hôm nay không?
Đạo diễn Đinh Tuấn Vũ: Cá nhân tôi luôn muốn mỗi khi làm một dự án nào thì nó phải khác dự án trước, phải có một sự mới mẻ hơn, khác biệt hơn. Vì mong muốn đó nên tôi không đi nhanh. Phải nói thật là càng làm phim và càng tiếp xúc với khán giả thì tôi càng thấy cái gu của khán giả, cái yêu cầu khán giả bây giờ nó cực kỳ cao. Và khi mà đã làm một bộ phim mới thì sự đầu tư chỉn chu hết mức có thể, tôi bắt buộc phải có sự suy nghĩ, suy tính kỹ càng, làm sao đó khi mà khán giả trải nghiệm bộ phim, họ cảm thấy thực sự xứng đáng với thời gian, chưa nói đến tiền bạc mà tôi thì rất trân trọng cái thời gian mà khán giả bỏ ra. Họ phải sắp xếp đến rạp rồi xem bộ phim khoảng hai tiếng đồng hồ xong rồi đi về, đấy thì mình sẽ phải có sự tính toán cực kỳ kỹ, chứ hiện tại nếu mà mình cứ cố gắng mình ra thật nhanh các phim thì thì đấy sẽ là một cái rất là có lỗi với khán giả, và tôi thì không bao giờ muốn điều đó cả!
Bộ phim mới nhất của Đinh Tuấn Vũ dành cho khán giả là gì, anh có thể bật mí không?
Đinh Tuấn Vũ: Bộ phim vừa rồi tôi cũng có khoảng 2 tuần quay ở Hàn Quốc thì đấy là bộ phim Viên Đạn Cuối Cùng , bộ phim về xạ thủ Hoàng Xuân Vinh. Bộ phim này có thời gian triển khai khủng khiếp, chuẩn bị từ năm 2019 đến năm 2020 thì tôi cùng đoàn phim hoàn thành toàn bộ các cảnh quay tại Việt Nam. Sau đó là kế hoạch đi quay Hàn Quốc và một số nước khác vào cuối năm thì đã bị hủy vì Covid bùng phát rất mạnh. Sau đó, bộ phim phải mất rất nhiều thời gian, đến tận đầu năm 2026 chúng tôi mới có thể sang Hàn Quốc quay nốt 2 tuần những cái cảnh quay còn lại. Nghe khoảng thời gian như thế thì mọi người hơi nghi ngại liệu các cái cảnh phim liệu có bị cũ hay không. Nhưng mà khi mà tôi xét lại cả quá trình thì lại có rất nhiều điểm thuận lợi. Khi mà tôi quay năm 2020 ở Hà Nội và một số tỉnh lân cận thì cảnh sắc ở ngoài Bắc hồi đó nó rất tương đồng với năm 2016 khi mà anh Vinh đoạt huy chương Olympic. Và bây giờ khi mình xem lại, khi khán giả của năm 2026 xem lại thì họ sẽ hoàn toàn cảm nhận một cái cuộc sống nó khác hẳn bây giờ, đúng là cuộc sống của nhân vật Hoàng Xuân Vinh năm 2016. Và khi xem lại bản dựng sau 6 năm và tiếp tục quay Hàn Quốc thì tôi vẫn cảm thấy được những cái cảm xúc rất mạnh. Hai cái bối cảnh ở Hàn Quốc và Việt Nam có sự cộng hưởng với nhau và tạo nên được một bộ phim vừa mang tính lịch sử mà vẫn sẽ tặng cho những khán giả hiện đại những cảm xúc y nguyên như cái hồi mà anh Hoàng Xuân Vinh đoạt được huy chương.
Cảm ơn Đinh Tuấn Vũ về buổi trò chuyện này.
Hà Lan